دکتر شهریار زرشناس

نه به سرمایه داری در حوادث اخیر آمریکا

55 بازدید ۹۹/۰۳/۲۰، ۱۱:۰۰ ق٫ظ

قتل یک سیاه‌پوست توسط پلیس، کبریت زدن به یک انبار باروت بوده است. محرکِ ماجرا اعتراض به تبعیضِ پلیس آمریکا علیه سیاه‌پوست‌ها بود، اما تداوم و مرحله دوم آن، اعتراض مردم به شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی جامعه آمریکاست.

به‌گزارش «ایام»، دکتر شهریار زرشناس؛ عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در یادداشتی که در صفحه شخصی‌اش منتشر شده به بررسی شرایط کنونی آمریکا در پی اعتراضات اخیر به نژاد پرستی پرداخته است. این استاد دانشگاه اعتراضات اخیر در آمریکا را در دو سطح قابل تحلیل می‌داند که در ادامه می‌خوانید:

تجربه تاریخی نظام‌های سرمایه‌داری لیبرال نشان داده هرگاه این نظام‌ها در فرایند انباشت سرمایه و گسترش سطحی یا عمقی حرکت سرمایه و مکانیزم‌های گردش نظام، دچار مشکل می‌شوند، میل آنها به سمت ترویج راسیزم یا نژادپرستی و گونه‌های مختلف راست‌گرایی و ناسیونالیسم می‌رود.

نظام سرمایه‌داری آمریکا پس از سال ۲۰۰۸ یکی از همین مراحل اختلال در بازتولید سرمایه را دچار شد که به صورت دوره‌ای تداوم داشت و به همین علت گرایش به راست گرایی و ناسیونالیزم و تقویت نژادپرستی در این کشور رخ نموده است. روی کار آمدن ترامپ یکی از نمونه‌های تقویت وجه ناسیونالیستی جامعه آمریکاست.

اما در حوادث اخیر آمریکا که در پی قتل یک سیاه‌پوست توسط افسر پلیس سفیدپوست رخ داده، با پدیده‌ای مواجهیم که حداقل باید در دو سطح با آن روبرو شد؛ لایه سطحی و نخست که همه رسانه‌ها بر روی آن تمرکز کرده‌اند، وجه نژادپرستانه ماجرا و مبارزه با خشونت و نژادپرستی نهادینه شده در سیستم پلیس و دولت آمریکاست؛ البته این رویکرد یک واقعیت است و در بخش‌هایی از جامعه، بدنه پلیس و نظامات دولتی آمریکا روحیه نژادپرستی و خشونت وجود دارد.

اما این ماجرا یک لایه دوم و عمیق‌تر هم دارد که مغفول مانده است؛ لایه دوم همان مشکلات اقتصادی آمریکا است؛ اگر این تظاهرات فقط در اعتراض به نژادپرستی بود باید در همان ایالت‌هایی که معمولا این اعتراضات ضدنژادپرستی صورت می‌گیرد و جمعیت سیاه‌پوست قابل توجهی دارد، محدود می‌ماند، اما دامنه آن به سوی ایالت‌هایی رفته که اکثریت سفیدپوست دارند و گروه‌هایی از ترکیب جمعیتی آن گرایش‌های نژادپرستانه دارند.

عملکرد معترضین در خسارت به اموال و غارت فروشگاه‌ها حکایت از این دارد که لایه دومی غیر از مساله نژادپرستی وجود دارد و آن مساله مشکلات اقتصادی است و در واقع قتل یک سیاه‌پوست توسط پلیس، کبریت زدن به یک انبار باروت بوده است. محرکِ ماجرا اعتراض به تبعیضِ پلیس آمریکا علیه سیاه‌پوست‌ها بود، اما تداوم و مرحله دوم آن، اعتراض مردم به شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی جامعه آمریکاست.

روند اختلالی که با سکته سال ۲۰۰۸ به تدریج شروع شد و در دو سه سال اخیر با برخی اقدامات ترامپ موقتا شیب نزولی پیدا کرده بود، در پی فشار ناشی از شیوع ویروس کرونا بر اقتصاد آمریکا دوباره شدت گرفته و فشار روی طبقه متوسط و طبقه فرودست و محرومین گسترش پیدا کرده و منجر به آثار اعتراضی شده که بهانه آن یک سیاه‌پوست است.

این وجه اقتصادیِ اعتراض به نظام سرمایه‌داری مهم‌تر از آغاز ماجراست که رسانه‌ها آگاهانه یا ناآگاهانه آن را نمی‌بینند و به آن نمی پردازند. یکی از پیام‌های این اعتراض، نه گفتن به مناسبات اقتصادی سرمایه‌داری نئولیبرال در جامعه آمریکاست. این حادثه نشان می‌دهد سیستم سرمایه‌داری نئولیبرالی در روند حرکت خود دچار اختلال شده است و ناخشنودی‌های مردم نسبت به مشکلات اقتصادی، ترکیب جمعیتی معترضین خشمگین در خیابان را متنوع و متکثر و دامنه و سطح اعتراضات را گسترده کرده است.


لطفا در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید
لینک کوتاه: https://ayyam.ir/6690

چاپ نوشته


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برگزیده‌ها



تازه‌های شبکه‌های اجتماعی