سینا کلهر

دو اولویت فرهنگی مغفول‌مانده برای رسیدگی در مجلس یازدهم

۹۹/۰۳/۲۴، ۶:۰۸ ق٫ظ

ورای آنچه عموما اصحاب رسانه یا نخبگان فرهنگی می‌گویند، عدم به نتیجه رسیدن مسائل فرهنگی کشور، لزوما به علت کمبود بودجه نیست. بیش و پیش از اینکه مساله فرهنگ ما کمبود بودجه باشد، عدم تحقق اهداف سیاست‌گذاری‌ها، به علت اتلاف بودجه است که نتیجه‌اش، منحرف شدن آن فرهنگ از مسیر اصلی خودش است.

«ایام»؛ یادداشت «سینا کلهر»، کارشناس مسائل فرهنگی و مدیرکل سابق مطالعات فرهنگی در مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی پیرامون اولویت‌های فرهنگی پیشنهادی به مجلس یازدهم

نقص در سیاست‌گذاری

مهم‌ترین دلیل حل نشدن چالش‌های فرهنگی کشور، نظام سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی است. نقص در این نقطه، یعنی تخصیص ناصحیح اعتبارات که حاصل آن تحت‌الشعاع قرار گرفتن تولید محصول در دامنه‌های مختلف حوزه‌های فرهنگی است. حجم قابل توجهی از اعتبارات مالی و انواع معافیت‌های مالیاتی ابلاغ می‌شود، در حالی که تولیدات فرهنگی شایان توجهی در دسترس عموم و حتی خواص قرار نمی‌گیرد.

به علاوه، این سوال مطرح می‌شود که اعتبارات صرف شده در حوزه فرهنگ، چه خروجی داشته و منجر به تولید و توزیع کدام اقلام فرهنگی و محصولات متناسب با شأن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران شده است؟

موضوع مهم دیگری که که سال‌هاست بی‌پاسخ مانده، فکر و اندیشه‌ای است که مبنای تولیدات فرهنگی ما قرار دارد؟ کدام جریان فکری با کدام مرجع و ملجاء، فرهنگ کشور را هدایت می کند و به دنبال به دست آوردن چه نتیجه و دستاوردی است؟

نادیده گرفتن ۷۰ درصد از سیاست‌های فرهنگی نظام

با بررسی بیشتر جریان‌های تاثیرگذار فرهنگی یا تولیدکنندگانی که ادعای تولید محصولات فرهنگی دارند، متوجه می‌شویم کمتر از ۳۰ درصد اهداف فرهنگی یا منابع صرف شده، ذیل اهداف کلان و سیاست‌های کلی جمهوری اسلامی در حوزه فرهنگ است. یعنی نزدیک به ۷۰ درصد سیاست‌های فرهنگی نظام، مورد غفلت یا بی‌مهری قرار گرفته است.

این بی‌مهری متاسفانه شامل همه حوزه‌هاست، نه یک یا چند حوزه خاص. عدم تبیین سیاست‌گذاری‌های یاد شده در اکثر آثار هنری و فرهنگی تولید شده، اعم از فیلم‌های سینمایی، حوزه تئاتر، شعر ادبیات، کودک و نوجوان و هر بخشی دیگری مشاهده کرد.

افزون بر موارد فوق، نکته حائز اهمیت این است که موازنه‌ بین اجزای هنری و فرهنگی یاد شده، بین محصولات جریان‌های انقلابی، اسلامی و دینی با جریان‌های غرب‌گرا و اومانیست تقریبا برابر است. در حالی که سرمایه‌های جمهوری اسلامی، بیشتر باید صرف تولیدات فرهنگی متناسب با اهداف فرهنگی نظام اسلامی شود.

نیاز به تعامل جدی بین مجلس و وزارت فرهنگ

مهم‌ترین مساله‌ای که مجلس یازدهم در حوزه فرهنگ باید بر آن متمرکز شود، سامان‌دهی منابع حمایتی و اعتبارات نظام تولید محصولات فرهنگی است. مساله‌ای که متاسفانه مورد توجه ادوار گذشته مجلس نبوده وهیچ‌وقت به صورت دقیق و همه جانبه این  موضوع پیگیری نشده است.

در حالی که نمایندگان مجالس پیشین، موظف بودند تا اهداف فرهنگی تعیین شده در قانون اساسی را به صورت کلان و جزئی به سازمان‌های مربوطه، به خصوص وزارت فرهنگ و ارشاد گوشزد کنند و پیگیر تحقق آن باشند. اصلاح برخی از قوانین در حوزه وظایف و اهداف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، موضوع مهمی است.

شیوه فعلی وزارت‌خانه منجر به انحراف منابع و حمایت‌های غیراصولی از برخی موضوعات اساسی به سمت مواردی شده که فقط مشکلاتش به نام مباحث فرهنگی تمام شده است. حتی می‌توان گفت اتلاف منابع و اعتبارات در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با بی‌توجهی نمایندگان مواجه شده است. لذا انتظار می‌رود مجلس یازدهم به صورت مشخص، اولین مسئولیت خود را هدفمند کردن نظام حمایتی، معافیتی و پشتیبانی از سیستم تولید فکر و تولید فرهنگ کشور قرار بدهد.

مجلس یازدهم می‌تواند با هدفمند کردن حمایت‌ها و رساندن آن‌ها به مقصد و مقصود نهایی؛ منطبق بر سیاست‌های فرهنگی کلان جمهوری اسلامی، مقابل آن جریان‌های فرهنگی بایستد که تاکنون از این مدل توزیع اعتبارات منفعت برده‌اند، اما ما را از اهداف نظام اسلامی دور کردند. متاسفانه به نظر می‌رسد در بین بخش‌های مختلف جمهوری اسلامی که برای برخی برنامه‌ها به نام کار فرهنگی هزینه می‌کنند و اعتبارات قابل توجهی جذب می‌کنند، جریانات فرهنگی ضدنظام هم بخشی از این اعتبارات نصیب‌شان می‌شود.

یعنی نظام مجبور است منابع مالی بیشتری تامین کند و به گروه‌های دیگری اختصاص بدهد تا پاسخ گروه‌های مخالف و معاند فرهنگ و نظام اسلامی را بدهند و توطئه‌های فرهنگی آن‌ها را خنثی کنند. اگر مجلس یازدهم به عنوان اولین اولویت بتواند نظام بودجه‌ریزی فرهنگی کشور را سامان‌دهی کند، تا حد زیادی این مسئله حل می‌شود. مجلس با نظارت بیشتر این مساله را مورد توجه قرار بدهد که دستگاه‌ها و ساختارهای اداری و فرهنگی در قالب اولویت‌های فرهنگی فعالیت می‌کنند. به این معنا که بازطراحی مدیریت فرهنگی در کشور صورت داده شود.

سینا کلهر اولویت های فرهنگی مجلس یازدهم
مسائل فرابخشی؛ اولویت دوم پیشنهادی به مجلس یازدهم

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در سایر حوزه‌های فرهنگی، اعم از فرهنگ عمومی یا حوزه خانواده، ازدواج، ورزش و گردشگری هم باید اولویت‌هایی که عمدتاً تخصصی و فنی هستند، به صورت مجزا مورد به مورد بررسی کنند.

یکی از موردهای بسیار تاثیرگذار که فرابخشی است و وجوه عام فرهنگی شامل آن می‌شود، مساله بسیار مهم تسهیل ازدواج جوانان است. اگر بگوییم در قانون اساسی جمهوری اسلامی، یک هدف ملموس و مشخص وجود دارد، این است که به لحاظ فرهنگی، نظام خانوادگی و اجتماعی را مورد توجه دارد.  قانون اساسی ما تاکید بسیاری بر خانواده و تسهیل تشکیل خانواده کرده است. یعنی یکی از اهداف و آرمان‌های انقلاب اسلامی به شمار می‌رود که باید جمهوری اسلامی به آن برسد.

این موضوع به عنوان دومین اولویت مهم ضروری است در دستور کار مجلس یازدهم قرار بگیرد. اگر نمایندگان مجلس یازدهم، ازدواج را به عنوان یک حرکت فرهنگی مهم و تاثیرگذار مورد توجه قرار بدهند، اتفاق بزرگی را رقم می‌خورد که پیش‌ران بسیاری از حوزه‌های فرهنگی به شمار می‌رود. از طرفی انجام آن منجر به کاهش آسیب‌های دیگر حوزه‌های اجتماعی می‌شود.

جمع‌بندی

از قانون برنامه اول توسعه مصوب سال ۱۳۶۸، اولویت فرهنگ در قانون‌گذاری و برنامه‌ریزی‌ها لحاظ شده‌ است. اما اینک که به قانون ششم برنامه توسعه رسیده‌ایم، در عمل چیزی عملیاتی نشده، چون از دریچه قانون‌گذاری که وظیفه نظارت بر حسن اجرای قوانین را دارد، پیگیری نشده است. لذا وظیفه بزرگ و سنگینی برعهده مجلس یازدهم است.

از طرف دیگر، ورای آنچه عموما اصحاب رسانه یا نخبگان فرهنگی می‌گویند، عدم به نتیجه رسیدن مسائل فرهنگی کشور، لزوما به علت کمبود بودجه نیست. بیش و پیش از اینکه مساله فرهنگ ما کمبود بودجه باشد، عدم تحقق اهداف سیاست‌گذاری‌ها، به علت اتلاف بودجه است که نتیجه‌اش، منحرف شدن آن فرهنگ از مسیر اصلی خودش است. لذا کاهش دورریز بودجه در کنار توجه به تحقق اهداف فرهنگی نظام اسلامی، موضوعات مهمی است که مجلس یازدهم می‌تواند در دستور کار خود قرار بدهد.


لطفا در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید
لینک کوتاه: https://ayyam.ir/6994

چاپ نوشته


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برگزیده‌ها

 معرفی «موانع رشد علمی ایران و راحل‌های آن»
«دانشگاه» یا «مدرک گاه»
 مروری اجمالی بر مطالبات رهبری از رسانه ملی
رسانه ملی و مطالبات رهبری
مشاهده همه


تازه‌های شبکه‌های اجتماعی