داوود مرادیان

جای خالی قهرمانان در صدا و سیما

۹۹/۰۴/۱، ۱۱:۲۶ ق٫ظ

این مستند سیستم را نقد می‌کند و در عین حال راهکار ارائه می دهد، از زبان کسی که جوانی اش را دیده ایم و در پیری بر صندلی نشسته و نقد سرمایه داری می کند.

به‌گزارش «ایام» متن پیش رو یادداشت شفاهی از «داوود مرادیان»؛ کارگردان و مستندساز است که به نقد و تحلیل مستند «بر اثر زلزله» پرداخته است. در ادامه این یادداشت را می‌خوانید:

در مستند «بر اثر زلزله» قصه‌ی رساندن آب به یک روستای دوره افتاده و محروم مطرح است و موضوع و حرف آن از نظر من جنگ تفکر جهادی، انقلابی با نئولیبرال‌های آمده بر سر کار است و آن چه در مفهوم کلی این مستند است این رویارویی است که البته مغفول مانده.

پس از رحلت امام خمینی(ره) تمام ارگان‌های انقلابی و جهادی به غیر از سپاه ادغام می‌شوند و سپاه هم به خاطر ممانعت رهبری تعطیل نمی‌شود و تعطیلی این ارگان‌های انقلابی منجر به خاموش شدن تنور تفکرات انقلابی و جهادی می‌شود و این مسئله ای است که می‌توان از این مستند کشف کرد.

ما در مستند «بر اثر زلزله» با شخصیتی مواجهیم که از جهادسازندگیِ تعطیل شده آمده پایِ کارِ یک روستا.

از بدی‌های مستند اگر بخواهیم بگوییم این است که مستند مشخص نیست که اقلیمش کجاست و از کشف روستایی دور افتاده به واسطه زلزله‌ای در رودبار سخن می‌گوید و بچه‌های جهاد که به واسطه سیستم جهاد از جهادسازندگی زده شده‌اند و می‌خواهند به سبک و سیاق ایام جنگ کار کنند جمع می‌شوند و انجمنی شکل می‌دهند و روستا را پیدا می‌کنند تا روستا را به جایی برسانند و این قصه‌ای است که مستند می‌خواهد تعریف کند.

۲۵ دقیقه اول مستند راه نمی افتد

۲۵ دقیقه اول مستند راه نمی‌افتد، واقعاً ۲۵ دقیقه طول می‌کشد تا مخاطب از مستند خوشش بیاید و از پای مانیتور تکان نخورد و ۲۵ دقیقه اول نفس گیر آدم را اذیت می‌کند؛ چرا که معرفی نمی‌کند این روستا کجاست؟ کجای رودبار قرار گرفته؟ چرا آب به آن نرسیده؟ استاندار و امام جمعه کجا هستند و چرا به این وضعیت رسیدگی نمی کنند؟ و مستند این سؤالات را در انتها پاسخ می‌دهد، این مشکلی است که کارگردان می توانست با نریشن آن را برطرف کند یعنی متنی می‌آمد و توضیحات را می‌داد و پس از آن کارکتر اول قصه می‌آمد، آن موقع یک قهرمان داشتیم و آن موقع کشمکش‌های قهرمان قصه آغاز شد.

مشخص نبودن کشمکش اصلی

سؤال دیگر این است که کشکمکش اصلی قهرمان با کیست؟ با خانواده است که آیا او را همراهی می‌کنند یا نه؟ با طبیعت است؟ که باید با اقلیم مسئله دار، مرتفع بجنگد؟ یا عدم اعتماد مردم به سیستم است یا کشمکش قهرمان با خود سیستم است؟ و می‌توان گفت همه این ها هست، بنابراین و در این میانه ما باید به کشمکش اصلی‌مان اعتباردهی کنیم  و این مسئله‌ای است که اتفاق نیفتاده و این کشمکش‌‌ها تخت جلو می‌رود و مستند مشخص نمی‌کند کدام مسئله بیشترین درگیری را برای کارکتر اصلی داشته است.

متن باید این فاصله گذاری را انجام دهد و این قدر مشکلات سریع حل می‌شود که مخاطب خشونت اقلیمی، خشونت فضای بانکی و آن بروکراسی اداری را درک نمی‌کند و اگر آن متن می‌آمد و این فاصله گذاری ها صورت می‌گرفت این اتفاق می‌افتاد.

مونتاژهای بد به کار ضربه زده است

و یک سری مونتاژهای بد، یکی از کالکشن های بد مونتاژ آن جاست که وسط مستند راجع به جنگ صحبت می‌کنیم، می‌رویم و بر می‌گردیم و می‌شد این نباشد یا قبل از ورود به محیط روستا باشد.

فیلمی که هیچ کدام از بخش‌هایش با متن به هم وصل نیست با یک متن بدِ شعاری به پایان می‌رسد در حالی که متن اگر از ابتدا می‌آمد انتهایش متن شعاری نمی‌خواست و در انتها می‌گفتیم این بنده خدا از دنیا رفته و مدام کپشن نمی‌زدیم که مرحوم فلانی و در انتها می‌دیدم که این بنده خدا از دنیا رفته است و اما روستا مانده.

به جز دو مصاحبه‌ای که در محیط روستا و با مردم روستا نزدیک لوله‌های آب گرفته شده، سطح مصاحبه‌ها و قاب بندی‌ها خوب است و این کنتراست خوب و بدِ مصاحبه‌ها مخاطب را اذیت می‌کند، این که در دل مردم رفته و فضا را دیده و انبوهی راش از همه چیز که بخواهیم بدانیم وجود دارد از قابلیت‌های مستند است، مستندی که بتواند خودش را با راش‌های قصه گو جلو ببرد نه راش‌هایی که ربطی به داستان ندارد امتیاز ویژه‌ای است و از این جهت مستند خوبی است.

مستند قصه گوست و قهرمان دارد

مستند به رغم این که از نریشن استفاده نمی‌کند، قصه گوست و قهرمان دارد از جنس ملی و قهرمانی است که برای سیستم کار می‌کند، و این که روستا دارد، روستایی که از هیچ به همه چیز رسیده است و برای یک سریال ۱۵ قسمتی بستری مهیا می‌کند که این روستا هنوز جای کار دارد.

پایان دل انگیزی دارد این مستند، چرا که از آن روستاییان پا برهنه به تصاویر خرید مردم روستا و جریان زندگی در مستند می رسد و این فوق العاده به آدم حس خوب می‌دهد و مستند به شدت امید بخش است و در فضایی که عدالت خواهی را در ترکاندن همه چیز می‌بینیم، این مستند سیستم را نقد می‌کند و در عین حال راهکار ارائه می‌دهد، از زبان کسی که جوانی‌اش را دیده‌ایم و در پیری بر صندلی نشسته و نقد سرمایه داری می‌کند.

جای خالی قهرمانان واقعی در صدا و سیما

امثال مهندس عظیمی و یا شخصیت اول مستند بانو، مادر شهیدان فرجوانی واقعا کاریزماتیک و فوق العاده هستند و نمی‌دانم در صدا و سیما چه خبر است؟ واقعا اگر کسی قرار باشد فیلمی درباره ایران بسازد باید به سراغ این‌ها برود، دراماتیک تر از صحنه‌ای که حاج بخشی خدا بیامرز در حال خاموش کردن آتشی است که در شلمچه دامادش در حال سوختن در آن است در سینمای جهان نداریم.

کجایند امثال بخشی در صدا و سیما؟ سینما که هیچ اما صدا و سیما کجاست در این پازل و این مستندها برای روزی که جامعه ایرانی قرار است جامعه شناسی شود می‌ماند.


لطفا در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید
لینک کوتاه: https://ayyam.ir/7402

چاپ نوشته


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برگزیده‌ها

 معرفی «موانع رشد علمی ایران و راحل‌های آن»
«دانشگاه» یا «مدرک گاه»
 مروری اجمالی بر مطالبات رهبری از رسانه ملی
رسانه ملی و مطالبات رهبری
مشاهده همه


تازه‌های شبکه‌های اجتماعی