گفتاری از دکتر سید مهدی باغسنگانی

جایگاه مغفول فرهنگ در قوه قضائیه

104 بازدید ۹۹/۰۴/۹، ۱۱:۳۷ ق٫ظ

به زودی فرهنگ هم یکی از مسائل اصلی قوه خواهد شد؛ ولی با نگاه حداقلی، سلبی و تهدید محور نمی‌توان مسئله را درک کرد. قوه قضائیه باید اول بتواند فرهنگ را بفهمد و سپس عملیاتی کند. حقوق در خیلی زمینه‌ها خودش را به علوم دیگر نزدیک کرده است تا بتواند در خدمت عدالت باشد.

به گزارش«ایام»، متن پیش‌رو گفتاری از دکتر«سید مهدی سیدمحسنی باغسنگانی» درباره رابطه فرهنگ و قدرت است که در سی و یکمین نشست «گفتار عصر»، در حسینیه هنر مشهد مطرح شده است. وی در این سخنرانی قوه قضاییه را در سه محور، بررسی می‌کند.

سه وظیفه فرهنگی، دو  وظیفه حقوقی

با این همه مشکلات اعم از ‌اطاله دادرسی، کمبود نیرو و… که قوه قضائیه دارد، قطعاً فرهنگ از اولویت‌های اصلی قوه نیست. از نظر روش هم، رویکرد قوه به فرهنگ، رویکردی سلبی، تهدید محور و حداقلی است که باید به رویکرد ایجابی، فرصت‌محور و حداکثری تغییر کند. ما می‌خواهیم در رویکردی کاملاً افشاگرانه و انتقادی، رابطه فرهنگ و قدرت (شعبه خاصی از قدرت، یعنی قدرت حقوقی) را نقد و بررسی کنیم.

ما در سه محور قوه قضائیه را بررسی می‌کنیم: متون و اسناد مکتوبی که وجود دارد؛ دوم، ساختارها و نهادهایی که هست؛ سوم، عملکردی که ما از قوه قضائیه دیدیم. در بین اسناد، اصلی‌ترین متن قانون اساسی است. اصل ۱۵۶ می‌گوید وظایف قوه قضائیه را بر می‌شمرد:
۱. رسیدگی به صدور حکم؛ ۲. احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی‌های مشروع؛ ۳. نظارت بر حسن اجرای قوانین؛ ۴. کشف جرم؛ ۵. اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم.

 قانون اساسی یک قانون مختصر است و هر نهادی طبق آن وظیفه‌اش را انجام می‌دهد. قوه قضائیه در حال حاضر تمرکزش روی رسیدگی و صدور حکم است؛ در حالی که این پنج مؤلفه در کنار هم است. موارد دو و سه و پنج به‌ طرز جدی فرهنگی است. اما قوه قضائیه چقدر در این مسیر گام برداشته است؟

طبق اصل ۸ و ۱۶۸ می‌توان گفت قوه قضائیه از قانون اساسی عقب‌تر است. در قوانین عادی مشکل جدی‌تر است؛ مثل مسئله کپی‌رایت و امثال آن. وقتی یک اثر هنری دزدیده شود، قوانینی برای پیگیری نداریم. قوانین جرائم رایانه‌ای باید بروز شوند. میانگین طول عمر تصویب یک قانون در این عرصه، هفت و نیم سال است. تا قانون جدید بیاید، آن‌قدر رسانه‌های تازه آمده است و آن‌قدر جرائم تازه اتفاق می‌افتد که قانون قبلی ناکارآمد می‌شود. حال آنکه براساس گفته رئیس پلیس فتای خراسان، جرائم رایانه‌ای باید هر دو سال یک بار عوض شوند و نمی‌شوند.

دستورالعمل اطلاع‌رسانی و ارتباطات رسانه‌ای قوه قضائیه در تاریخ ۹ آبان ۹۷ ابلاغ شده است. ماده چهار این دستورالعمل می‌گوید شورای اطلاع‌رسانی قوه قضائیه، مرکب از اعضای زیر است: رئیس قوه، معاون، دادستان کل کشور، رئیس حوزه ریاست، سخنگوی قوه و… در این لیست ۱۵نفره فقط معاون فرهنگی قوه شخصیت فرهنگی است؛ یعنی در فرهنگی‌ترین قسمت قوه هم شما حضور شخصیت‌های فرهنگی را نمی‌بینید.
در بخش وظائف به مراتب اوضاع بدتر است؛ مثلاً ورود قوه به حوزه فیلترینگ پیام‌رسان‌ها، حاصلش این بود که فقط یک عده از افراد مذهبی بیرون رفتند و بقیه در تلگرام مانند قبل فعال هستند. تعداد مراجعه‌کنندگان کاهش نیافت و خود مراجع رسمی هنوز از آن استفاده می‌کنند. یا برخورد قوه قضائیه با کنسرت و حجاب و… . از ظرفیت‌های رسانه در حوزه پیشگیری استفاده نشده است. ما فرهنگ را در خدمت اهداف قضائی به کار نگرفته‌ایم؛ مثل بازنمایی عدالت در فرهنگ.

به زودی فرهنگ هم یکی از مسائل اصلی قوه خواهد شد؛ ولی با نگاه حداقلی، سلبی و تهدید محور نمی‌توان مسئله را درک کرد. قوه قضائیه باید اول بتواند فرهنگ را بفهمد و سپس عملیاتی کند. حقوق در خیلی زمینه‌ها خودش را به علوم دیگر نزدیک کرده است تا بتواند در خدمت عدالت باشد. مانند پزشکی قانونی که حقوق، پزشک را به کمک اثبات دلایل و شواهد خود به کار گرفته است. حالا هم بحث بین فقه و فرهنگ نیاز به استنباط‌های تازه‌ای دارد که باید به‌صورت مطالبه جدی درآید.

ارائه کامل دکتر سیدمهدی سیدمحسنی باغسنگانی با موضوع رابطه متقابل فرهنگ و قوه قضائیه


لطفا در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید
لینک کوتاه: https://ayyam.ir/3608

چاپ نوشته


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برگزیده‌ها



تازه‌های شبکه‌های اجتماعی